NESTORIANIZM

Doktryna zwolenników nauk patriarchy Nestoriusza (od niego pochodzi nazwa), która legła u podstaw wschodniego Kościoła asyryjskiego (chaldejskiego).

Rys historyczny:

Nestoriusz był mnichem syryjskim, uczniem szkoły antiocheńskiej, od 428 roku patriarcha Konstantynopola. Historycznie potwierdzenie znajduje fakt, że głosił, iż Maryja nie była matką Boga, lecz człowieka, Jezusa, w którego dopiero potem wstąpił Logos, zarzucano mu także, że w swoich pismach rozróżniał dwie odrębne osoby w Jezusie Chrystusie. Poglądy Nestoriusza zostały potępione na soborze w Efezie (431), on sam został natomiast złożony z urzędu i wygnany. Poglądy te odrzucił także papież Celestyn I oraz sobór w Chalcedonie (451). Wskutek prześladowań, jakim nestorianie zostali poddani w Bizancjum, uciekali oni masowo na tereny Persji, gdzie autonomiczny względem Rzymu i Bizancjum Kościół asyryjski (odrzucił zwierzchność na synodzie w Makbatha w 424 roku) przyjął nestorianizm jako oficjalną doktrynę. Kościół ten rozwijał się intensywnie aż do najazdów mongolskich Tamerlana (Timura) z XIV wieku, kiedy to doznał ogromnych zniszczeń. Począwszy od 1552 roku podejmowano próby zjednoczenia Kościoła asyryjskiego z Kościołem Rzymsko-katolickim, udane jedynie częściowo - unici skupili się w Kościele Chaldejskim, pozostali wierni pozostali przy doktrynie nestoriańskiej w ramach Asyryjskiego Kościoła Wschodniego.

Doktryna:

Pisma samego Nestoriusza zostały w większości zniszczone na rozkaz cesarza Teodozjusza II, z pozostałych pism wiadomo, że odmawiał on Maryi tytułu Theotokos (Bogurodzica), przypisując jej jedynie bycie matką człowieka, Jezusa (Christotokos). Zdaniem Nastoriusza bowiem Logos wstąpił do Jezusa po narodzeniu. W zakresie pozostałych wyróżników idei nestorianizmu trudno jest jednoznacznie określić czy pochodziły od samego Nestoriusza. Chodzi tutaj przede wszystkim o zagadnienie odróżnienia dwóch osób w Jezusie Chrystusie. W doktrynie katolickiej Jezus posiada dwie natury (boska i ludzką), ale w jednej osobie, tymczasem według nestorianizmu Jezus posiadał również dwie osoby. Dwie osoby w jednym bycie, Bóg i człowiek połączone były jedynie akcydentalnie, moralnie, w oparciu o wspólna wolę.

Bibliografia

Przy opracowaniu hasła wykorzystałem następujące źródła:

[1] Alicja Domańska, "Herezje, schizmy. Słownik nazw i terminów.", Literatura na świecie 4/1988
[2] red. J. Herman i T. Herrmann, "Religie, Kościoły, wyznania. Leksykon PWN.", Warszawa 2002
[3] C. V. Manzanares, "Pisarze wczesnochrześcijańscy I-VII w.", Warszawa 2001